DNA onarımının kanserle ilişkili olduğunun keşfinden elli yıl sonra…

dna-repair1968’de DNA onarımında bir hasarın insanları güneş ışığına karşı aşırı derecede hassaslaştıran bir bozukluktan kaynaklandığı tespit edildi. Bu bulgu kanserin nedeni, kökeni, tanı ve tedavisi ile ilgili araştırmalarımızı hala etkilemeye devam etmektedir.

cleaverBazı insanlar güneş ışığına karşı olağanüstü hassasiyete sahiptir. Elli yıl önce, biyolog James Cleaver DNA onarımında kusur bulunan bireylerin cilt kanserine aşırı duyarlı olduklarını gösterdi. Kalıtsal olan hasarlı DNA onarımındaki bir bozukluğun insanları kansere eğilimli hale getirdiğini ileri sürüdü.

kaposi1870’lerde dermatolog Moritz Kaposi, güneş ışığına karşı yüksek hassasiyet gösteren nadir bir bozukluğu tanımladı. Genç hastalar güneşe kısa süreli maruz kaldıklarında ciddi şekilde yanıklar oluşuyordu ve bazılarında yüksek oranda deri tümörü görülüyordu. Kaposi, bu durum için hastalığın belirtilerinden de biri olan Yunanca’da “kuru ve pigmentli cilt” anlamına gelen xeroderma pigmentosum (XP) terimini kullandı.

1960’lara kadar XP üzerinde çok az araştırma yapıldı. 1960’larda bakterilerde “nükleotid eksizyon onarımı” adı verilen bir süreç keşfedildi. Bu olayda, ışıkla hasar görmüş DNA enzimler tarafından düzeltilmektedir. Bu düzeltmeyi yapamayan mutant bakteriyel suşların düşük dozlarda ultraviyole radyasyon ile öldükleri ve bunlardan bazılarının eksizyon onarımını gerçekleştiremediği bulunmuştur.

Aziz_Sancar_Ülkemizin gururu Aziz Sancar’ın Nobel Ödüllük çalışması DNA eksizyon onarımını mekanistik olarak (yani tüm bileşenleri ile) ortaya koymuştur. Daha sonra, bu çeşit DNA onarımının insan hücrelerinde de olduğu ve 1964 yılında UV ışınımına maruz bırakılmış memeli hücrelerinin “eksizyon onarımı” yaptıkları keşfedildi.

Aziz Sancar’ın çalışmaları ile ilgili bazı yazılarımı burada ve burada okuyabilirsiniz.

Cleaver, DNA tamirinin, UV ışınımından zarar görmüş olan XP hücrelerinde kusurlu olduğunu gösterdi.

Somatik mutasyonlar, kanser ilerledikçe tümör hücrelerinin genlerinde DNA hasarı ve kopyalama hatalarına neden olur. Cleaver’ın makalesi, 1970’lerde dünya çapında bir DNA onarım araştırmasının patlamasına yardımcı oldu. 1972’de, XP’nin genetik olarak karmaşık bir hastalık olduğu ve sekiz farklı gende değişikliklerle ortaya çıkabileceği belirlendi. Bu genlerin yedisi eksizyon onarımı yapan moleküler makinenin bileşenlerini kodlamaktadır. Bununla birlikte bir XP formu, eksizyon onarımında bir problemden ziyade, UV ışımasından sonra anormal DNA sentezinden kaynaklanmaktadır.

xpBugün DNA onarımında spesifik bozuklukların, diğer UV-duyarlılıklarında büyük nörolojik ve gelişimsel anormalliklerle ilişkili olduğunu biliyoruz. XP ile ilişkili genlerin çoğunun eksizyon işlevlerinin yanı sıra ve yaşam için de gerekli olduğu görülmüştür. Bu nedenledir ki sadece bazı XP genlerindeki ufak değişimleri tolere edebiliyoruz.

XP için hala bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak hastalığa yönelik yoğun araştırmalar, erken teşhisin yapılabileceğini gösteriyor. XP’si olan insanların fazla güneş ışığından sakınması, onların daha yüksek bir yaşam kalitesi ve uzun ömre sahip olmalarını sağlayacaktır. Retinoid bileşikler, deri tümörlerinin ortaya çıkma sıklığını azaltabilirken, diyet müdahalelerinin XP ve ilgili bozukluklara sahip kişiler için umut olabileceği görünmektedir.

nobel-DNA-repair.png

Aziz-Sancar-Nobel-Prize

Kaynak

Nature (Kısaltılarak ve de kısmen değiştirilerek..)

Kanser 101: temel öğeler


DNA onarımının kanserle ilişkili olduğunun keşfinden elli yıl sonra…” için bir yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s